Hàng loạt dự án giao thông quy mô lớn đang được Ninh Bình thúc đẩy, từ các tuyến kết nối liên vùng đến những trục đường mở rộng không gian đô thị. Với hàng chục nghìn tỷ đồng vốn đầu tư được triển khai, địa phương kỳ vọng hình thành mạng lưới hạ tầng đồng bộ, thu hút thêm doanh nghiệp và tiến gần mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.
Hàng loạt tuyến đường lớn được ưu tiên
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Nguyễn Cao Sơn cho biết địa phương đang tập trung vốn cho những dự án có khả năng tạo sức lan tỏa và kết nối cao, thay vì phân bổ nguồn lực dàn trải. Ngân sách được ưu tiên cho hạ tầng khung và các tuyến giao thông chiến lược, trong khi nguồn vốn ngoài ngân sách được huy động cho đô thị, công nghiệp, năng lượng và dịch vụ.
Một trong những dự án đáng chú ý là tuyến đường kết nối liên vùng giữa Nam Đồng bằng sông Hồng với vùng núi Tây Bắc và vùng Duyên hải Bắc Trung Bộ, giai đoạn I.
Công trình dài 32,366km, đi qua các xã Bình Minh, Định Hóa, Lai Thành, Yên Mạc, Đồng Thái cùng các phường Trung Sơn và Tam Điệp. Tuyến được thiết kế theo tiêu chuẩn đường cấp II đồng bằng, tổng vốn 6.939 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh.
Dự án bao gồm 8 cầu, 12 nút giao, một hầm chui dân sinh cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Trên phần mặt bằng đã được bàn giao, 7 mũi thi công đang đồng thời triển khai.
Tính đến ngày 21/7, địa phương đã bàn giao 23,64km mặt bằng, tương đương 73,1% chiều dài tuyến. Hơn 4.000 tỷ đồng đã được bố trí, trong đó số vốn giải ngân lũy kế vượt 2.665 tỷ đồng. Phần việc còn lại tập trung vào xây dựng khu tái định cư, di dời công trình kỹ thuật và tiếp tục giải phóng mặt bằng.
Bên cạnh đó, Ninh Bình đang chuẩn bị đầu tư trục động lực Hoa Lư – Nam Định, gồm tuyến chính dài khoảng 21km, Vành đai 2 dài 12,2km và các nhánh kết nối. Tổng mức đầu tư dự kiến lên tới 13.850 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương và địa phương.
Khi hoàn thành, tuyến này được kỳ vọng tạo liên kết trực tiếp giữa hai trung tâm đô thị Hoa Lư và Nam Định, đồng thời cải thiện khả năng tiếp cận các khu công nghiệp, khu dân cư, trung tâm dịch vụ, trường học, bệnh viện và điểm du lịch.
Để phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng, UBND tỉnh đã phê duyệt hơn 6.674 tỷ đồng. Dự kiến khoảng 363,8ha đất sẽ được thu hồi, liên quan đến 5.627 hộ dân, cá nhân và tổ chức; khoảng 495 hộ thuộc diện cần bố trí nơi ở mới.
Thêm các trục giao thông mở rộng không gian phát triển
Ở phía Bắc, tuyến Thanh Liêm – Cao Bồ (Trục T4) cũng đang được triển khai với tổng vốn gần 4.000 tỷ đồng. Công trình dài 16km, quy mô 6 làn xe, kết nối xã Thanh Liêm với Quốc lộ 10 tại xã Ý Yên.
Tuyến đường được kỳ vọng giảm áp lực cho cao tốc Bắc – Nam và Quốc lộ 1, đồng thời tạo thêm quỹ không gian cho phát triển đô thị, thương mại và dịch vụ.
Trong khi đó, đoạn cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng đi qua địa bàn Ninh Bình cũ đã hoàn thành hơn 99% khối lượng giải phóng mặt bằng. Lũy kế vốn thực hiện đến hết tháng 7/2026 ước đạt 4.563 tỷ đồng.
Các tuyến đường song hành Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội cùng nhiều dự án giao thông quan trọng khác cũng đang được triển khai.
Quy mô nguồn lực dành cho đầu tư công của địa phương thể hiện khá rõ qua số liệu 7 tháng đầu năm. Vốn đầu tư thực hiện từ ngân sách Nhà nước do địa phương quản lý ước đạt 19.967 tỷ đồng, tăng 3,9% so với cùng kỳ và tương đương 45,9% kế hoạch năm.
Trong đó, ngân sách cấp tỉnh đạt 17.223 tỷ đồng; nguồn vốn ngân sách cấp xã đạt 2.744 tỷ đồng, cao gấp 3,3 lần cùng kỳ.
Hạ tầng được đặt trong bài toán quy hoạch đô thị
Với Ninh Bình, xây đường không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu lưu thông. Các dự án được xem là công cụ hình thành những trục phát triển mới, kết nối các khu vực kinh tế và mở rộng phạm vi đô thị.
Định hướng này được triển khai trong bối cảnh Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn số 144/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Cùng với Thông tư 16/2025/TT-BXD, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 43/2025/TT-BXD, hệ thống quy định mới tạo cơ sở cho địa phương tổ chức không gian, phát triển hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội theo quy hoạch.
Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình cũng đã ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TU, xác định phát triển kết cấu hạ tầng theo hướng đồng bộ, hiện đại, tăng cường kết nối trong tỉnh và giữa các vùng.
Đáng chú ý, Đề án số 07/ĐA-UBND ngày 18/6/2026 về xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 xác định mô hình phát triển gồm một trục động lực, hai đầu phát triển, ba cực phát triển, bốn vùng kinh tế và năm hành lang kinh tế.
Trong cấu trúc này, giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường biển được xác định là hệ thống kết nối chủ đạo.
Hiện tỉnh đang quản lý 43 dự án, công trình trọng điểm, gồm 5 dự án do các bộ, ngành Trung ương thực hiện, 17 dự án đầu tư công trọng điểm cấp tỉnh và 21 dự án sử dụng nguồn vốn ngoài ngân sách.
Chuẩn bị thêm những dự án mang tầm nhìn dài hạn
Song song với các công trình đang thi công, Ninh Bình còn nghiên cứu một số dự án có khả năng tạo thay đổi lớn về không gian phát triển như quy hoạch cảng biển nước sâu, nghiên cứu quy hoạch sân bay quốc tế, tuyến đường cảnh quan kết hợp kè hai bờ sông Đáy.
Địa phương cũng tính đến việc phục hồi, khai thác các dòng sông cổ gắn với chỉnh trang đô thị, bảo tồn cảnh quan và phát triển du lịch.
Theo người dân phường Hoa Lư, giao thông được đầu tư đồng bộ sẽ không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận việc làm, giáo dục, y tế, dịch vụ và du lịch. Khi vận chuyển hàng hóa thuận lợi hơn, môi trường kinh doanh cũng có thêm điều kiện để cải thiện.
Với hàng loạt dự án được triển khai đồng thời, Ninh Bình đang từng bước xây dựng mạng lưới giao thông có tính liên kết cao hơn. Khi các tuyến đường chiến lược hoàn thiện, địa phương sẽ có thêm dư địa khai thác quỹ đất, thu hút đầu tư và hình thành các khu đô thị, thương mại, dịch vụ mới.
Đặt hạ tầng ở vị trí đi trước, Ninh Bình đang tạo nền móng cho việc tổ chức lại không gian kinh tế – đô thị, qua đó mở thêm động lực tăng trưởng và hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.