Tuyên bố cắt đứt quan hệ thương mại với Tây Ban Nha của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang làm dấy lên nhiều lo ngại về nguy cơ leo thang căng thẳng giữa Washington và Madrid. Dù chưa công bố biện pháp cụ thể, giới chuyên gia nhận định Nhà Trắng vẫn có nhiều công cụ pháp lý để áp đặt các lệnh cấm vận hoặc trừng phạt thương mại có chọn lọc đối với quốc gia châu Âu này.
Ông Trump tuyên bố chấm dứt quan hệ thương mại với Tây Ban Nha
Ngày 8/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết đã chỉ đạo Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent chấm dứt toàn bộ quan hệ thương mại với Tây Ban Nha.
Phát biểu khi tham dự Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), ông Trump khẳng định: “Chúng tôi không còn muốn giao dịch thương mại với Tây Ban Nha nữa.”
Động thái này diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa hai nước trở nên căng thẳng do bất đồng về mức chi tiêu quốc phòng trong NATO cũng như lập trường của Madrid đối với các chiến dịch quân sự của Mỹ liên quan đến Iran.
Theo Reuters, Bộ Tài chính, Bộ Thương mại và Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đang phối hợp xây dựng danh sách các mặt hàng của Tây Ban Nha có thể bị áp lệnh cấm trong thời gian tới. Điều này cho thấy các biện pháp trừng phạt có thể chỉ áp dụng đối với một số nhóm hàng thay vì cấm vận toàn diện.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez tại Ai Cập, tháng 10/2025
Đạo luật IEEPA có thể là công cụ quan trọng
Các chuyên gia pháp lý cho rằng Tổng thống Trump có thể viện dẫn Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để ban hành lệnh cấm vận hoặc áp dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Tây Ban Nha.
Để sử dụng đạo luật này, Tổng thống Mỹ phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia do xuất hiện “mối đe dọa bất thường hoặc đặc biệt” đối với an ninh quốc gia, chính sách đối ngoại hoặc nền kinh tế Mỹ.
Trước đây, IEEPA từng được Washington sử dụng để áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Iran, Nga và Triều Tiên, đồng thời phong tỏa các giao dịch tài chính bằng đồng USD của nhiều tổ chức và cá nhân bị coi là đe dọa an ninh quốc gia.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia luật nhận định việc coi một quốc gia đồng minh trong NATO là mối đe dọa khẩn cấp sẽ gặp không ít tranh cãi nếu bị đưa ra tòa.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez tham dự cuộc họp của Hội đồng Bắc Đại Tây Dương trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh NATO tại Brussels, Bỉ năm 2018
Có thể cấm vận có chọn lọc thay vì toàn diện
Theo các chuyên gia thương mại, ngay cả khi sử dụng IEEPA, Nhà Trắng vẫn có thể áp dụng hình thức cấm vận có chọn lọc.
Một số mặt hàng chiến lược hoặc thiết yếu có thể được miễn trừ, tương tự cách Mỹ từng áp dụng đối với Nga. Khi đó, các sản phẩm như uranium làm giàu, phân bón hay palladium vẫn được phép giao dịch.
Trong trường hợp Tây Ban Nha, các linh kiện turbine động cơ phản lực do ITP Aero sản xuất và được các tập đoàn như General Electric hay Pratt & Whitney sử dụng cũng có thể nằm trong danh sách được miễn trừ nhằm tránh ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng của Mỹ.
Nhiều công cụ pháp lý khác cũng có thể được sử dụng
Ngoài IEEPA, Tổng thống Trump còn có thể áp dụng các biện pháp thương mại khác thông qua:
- Điều khoản 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, cho phép Mỹ áp thuế hoặc trả đũa các hành vi thương mại bị coi là không công bằng.
- Điều khoản 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962, vốn từng được ông Trump sử dụng để áp thuế đối với thép, nhôm, ô tô và nhiều ngành công nghiệp được xem là liên quan đến an ninh quốc gia.
Bên cạnh đó, Bộ Thương mại Mỹ cũng có thể mở các cuộc điều tra chống bán phá giá hoặc chống trợ cấp đối với hàng hóa nhập khẩu từ Tây Ban Nha.
Trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, Mỹ từng áp mức thuế chống bán phá giá khoảng 30% đối với ô liu đen của Tây Ban Nha sau khi kết luận sản phẩm này nhận được trợ cấp không công bằng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO hôm 8/7
Quan hệ thương mại Mỹ – Tây Ban Nha có quy mô lớn
Theo số liệu của Cục Thống kê Dân số Mỹ, tổng kim ngạch thương mại hàng hóa giữa Mỹ và Tây Ban Nha trong năm ngoái đạt hơn 47,9 tỷ USD.
Nếu tính cả lĩnh vực dịch vụ và du lịch, tổng giá trị trao đổi thương mại giữa hai nước lên tới 74,5 tỷ USD, đưa Tây Ban Nha trở thành đối tác thương mại lớn thứ 23 của Mỹ.
Mỹ hiện xuất khẩu sang Tây Ban Nha khoảng 26,6 tỷ USD hàng hóa mỗi năm và nhập khẩu khoảng 21,35 tỷ USD, tạo mức thặng dư thương mại hơn 5,2 tỷ USD.
Các mặt hàng Mỹ nhập khẩu nhiều từ Tây Ban Nha gồm:
- Dược phẩm.
- Máy biến áp và thiết bị điện.
- Sản phẩm dầu mỏ.
- Gạch men.
- Dầu ô liu.
Ở chiều ngược lại, Mỹ xuất khẩu sang Tây Ban Nha các mặt hàng như dầu thô, dược phẩm, máy bay dân dụng và ngô.
Nguy cơ tác động lớn đến đầu tư và du lịch
Nếu các biện pháp trừng phạt được triển khai, không chỉ thương mại mà hoạt động đầu tư song phương cũng có thể chịu ảnh hưởng.
Hiện doanh nghiệp Tây Ban Nha đã đầu tư khoảng 111 tỷ USD vào Mỹ, trong khi Mỹ là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Tây Ban Nha với tổng vốn khoảng 132,4 tỷ USD, tạo việc làm cho khoảng 200.000 lao động.
Lĩnh vực du lịch cũng có nguy cơ bị tác động nếu Washington áp thêm các biện pháp hạn chế đi lại.
Năm 2024, khoảng 4,45 triệu du khách Mỹ đã đến Tây Ban Nha, đóng góp khoảng 6,15 tỷ euro doanh thu du lịch. Đây là nhóm khách quốc tế có mức chi tiêu bình quân cao và thời gian lưu trú dài tại quốc gia Nam Âu này.
Chưa có quyết định chính thức
Dù Tổng thống Trump nhiều lần đề cập khả năng áp dụng các biện pháp trừng phạt thương mại đối với Tây Ban Nha, đến nay Nhà Trắng vẫn chưa công bố quyết định chính thức.
Trước đó, vào tháng 10/2025 và tháng 3/2026, ông Trump cũng từng yêu cầu xem xét áp thuế hoặc điều tra để tiến tới cấm vận hàng hóa Tây Ban Nha, song các cuộc điều tra này vẫn chưa được triển khai. Điều này cho thấy các biện pháp thương mại, nếu được thực hiện, sẽ còn phụ thuộc vào đánh giá của các cơ quan chức năng cũng như diễn biến quan hệ giữa Mỹ và Tây Ban Nha trong thời gian tới.